„do lęku przed wysokością i dreszczu przenikniętego pokusą spadnięcia w dół. Wiadomość o czyjejś śmierci otwiera — na mgnienie — przepaść, która pociąga; migawkową otchłań rozkoszy, że kogoś już nie ma. Na chwilę przed rozpaczą i bólem — a może w chwili rozpaczy i bólu. Zawsze się tego bałem, to było zbyt mroczne, za bardzo podobne do chęci pozbycia się... uwolnienia... Od kogo od świadka od rywala Stawiałem sobie różne pytania. Sprawa zaostrzała się w czasie. Lata pierwszych śmierci były przygniecione balastem mieszczańskiego umierania. Chorowano, unosił się zapach eteru, przychodzili lekarze, pielęgniarki, mówiło się o wydatkach — a przy tym fakt śmierci był nieco skandaliczny, był niepowodzeniem okrytym żałobną krepą; w zasadzie mieszczanin nie powinien umierać. Uważałem więc śmierć za wypadek wyjątkowy, nie fair — za asymetrię. I dopiero w późniejszym okresie objawiła mi się agresywna i romantyczna zwykłość tego wypadku — nie myślę tu nawet o wojnie; nie, raczej o pewnej secesyjności życia, o kapryśnych inkrustacjach, jakimi ona wcina się w codzienność. Żadne środowisko nie odczuwa tak ostro tej chimerycznej współobecności śmierci i istnienia, jak to, w którym się obracam — sprawa być może profesjonalna, a może częściej niż gdzie indziej znajduje się tu powieszonych przyjaciół i zatrute gazem kobiety. Miałem więc z tym częściej do czynienia. I wreszcie, tak mi się zdaje, określiłem naturę, rodzaj owej sekundy lub przynajmniej potrafiłem ją sobie wytłumaczyć. I chyba źródeł trzeba szukać nie w cudzej, ale we własnej śmiertelności. Podejrzewam, że każdy boi się śmierci i jednocześnie jej pragnie — że od początku, nie“(9)